Yakıttan elde
ettiği ısı
enerjisini
mekanik enerjiye
çeviren
makinalara
motor
denir.
Yakıtlarına göre
motorlar,
Dizel-Benzin-LPG
li olmak üzere
ayrılırlar.
Benzinli motorun
yakıtı benzin;
Dizel motorun
yakıtı Mazot
(motorin);
LPG'li motorun
yakıtı ise LPG
gazıdır.
Silindir diziliş
şekillerine göre
motorlar sıra
tipi, v tipi,
yıldız tipi,
boksör tipi
şeklindedir.
Soğutma
sistemine göre
motorlar, su
soğutmalı ve
hava soğutmalı
diye ikiye
ayrılır.
Yanma sistemine
göre motorlar,
içten yanmalı ve
dıştan yanmalı
diye ikiye
ayrılır.
Araçlardaki
motorlar içten
yanmalı
motorlardır.
İçten yanmalı
motorlar ise,
mazot, benzin ya
da motorin
yakarlar.
Motorlar,
çalışma
zamanlarına
göre, iki
zamanlı ve dört
zamanlı motorlar
diye ikiye
ayrılır.
Benzinli
motorlarda
ateşleme,
sıkıştırılmış
benzin-hava
karışımının buji
ile ateşlenmesi
ile olur.
4 zamanlı
motorlarda 4
zaman, sırası
ile şöyledir:
Emme,
sıkıştırma,
ateşleme (veya
genişleme; iş
zamanı da
denir), egzost.
Enjektörlerden
püskürtülerek
ateşleme yapılan
motorlarda yakıt
olarak motorin
kullanılır.
Katalitik
konvertör
kullanılan
araçlarda yakıt
olarak,
kurşunsuz benzin
kullanılır.
Bir motorun bazı
parçaları
şunlardır: marş
motoru, piston,
segman, piston
kolu, silindir
kapağı, supap
kapağı, eme
manifoltu,
egzost manifoltu,
silindir
gövdesi,
silindir
gömleği, karter,
conta, külbütör,
emme supapı,
ekzost supapı,
supap iteceği,
krank mili, kam
mili, volan
dişlisi,
eksantrik
dişlisidir.
Dizel motorda
ise bunların
dışında, mazot
pompası
(enjeksiyon
pompası) ve
enjektör de
bulunur.
Benzinli
motorlarda,
üsttekilerin
dışında
karbüratör,
benzin pompası,
buji, disribütör,
bobin vardır.
ATEŞLEME SİSTEMİ
Benzinli motorun
ateşleme
siteminin bazı
önemli parçaları
şunlardır:
Akü, kontak
anahtarı,
endüksiyon
bobini,
distribütör,
buji ile
distribütör
içinde bulunan
platin takımı,
alçak yüksek
gerilim
kabloları
kondansatör,
tevzii
makarasıdır.
Bezinli
motorlarda
bujinin görevi
ateşlemeyi
sağlamaktır.
Benzinli
motorlarda
bulunan
distribütör' ün
en önemli
görevleri
endüksiyon
bobininden gelen
yüksek voltajı
bujilere
dağıtmanın yanı
sıra, platin ve
meksefe
yardımıyla
yüksek voltajın
oluşumunu
sağlamak, ayrıca
tevzii
makarasıyla da
elektrik
dağıtımını
sağlamaktır.
Endüksiyon
bobini aküden
gelen voltajı
15.000 - 25.000
volta çıkarır.
Bujilere
ateşleme
sırasına göre
akım dağıtan
distribütördür.
Motor
çalışmazken
kontak anahtarı,
ateşleme
durumunda açık
unutulursa
platin ya da
bobin yanabilir.
Aracın belirli
bir km.'sinden
sonra bazı
parçaları
değişmelidir.
Bunlardan biri
platin ve
bujidir.
Ateşleme sistemi
ayarlarından
biri buji ayarı
ve diğeri ise
platin ayarı ile
avans ayarıdır.
Platin meme
yapmış ise
meksefe
(kondansatör)
yanabilir.
Platin meme
yaparsa
zımparayla
temizlenir.
Motorun
çalışması
sarsıntılı ise,
sebebi buji
kablolarından
birinin çıkmış
olması olabilir.
Benzinli bir
motorda normal
yanma
olmamasının
sebeplerinden
biri bujilerin
normal ateşleme
yapmaması,
bir diğeri de
platin ayarının
bozuk olması
ayrıca bujilerin
kurum bağlanmış
olmasıdır.
Bujiler ayarsız
ve aşınmış ise
motor çekişten
düşer.
Buji ayarları
yanlış yapılmış
bir aracın
egzost dumanı
siyahtır.
Motorun
egzostundan
siyah duman
çıkması
durumunda
karışım oranı da
kontrol
edilmelidir.
YAKIT SİSTEMİ
Benzinli motorun
yakıt sisteminin
parçalarından
bazıları
şunlardır:
yakıt deposu,
yakıt pompası,
yakıt
göstergesi,
karbüratör, hava
filtresi, emme
manifoltu.
Dizel motorun
yakıt sisteminin
parçalarından
bazıları
şunlardır: yakıt
deposu, besleme
pompası, mazot
filtresi,
enjeksiyon
pompası,
enjektör, ısıtma
kızdırma
bujileri, yakıt
göstergesi.
Hava filtresinin
görevi,
karbüratöre
giren havayı
süzmek ve ve
sessiz emiş
sağlamaktır.
Hava filtresinin
tıkanmasını
önlemek için
basınçlı hava
ile
temizlemeliyiz.
Öte yandan, hava
filtresi tıkalı
olan motor
zengin karışımla
çalışır. Filtre
yine de
temzilenmeden
motor hala
çalıştırılırsa
motor boğulur.
Karbüratör,
emme manifoltu
üzerindedir ve
sadece benzinli
motorlarda olur.
Benzin-Hava
karışımını
ayarlar.
Karbüratörün
karıştırma oranı
1/15'tir.
Jikle devresinin
görevi, soğuk
havalarda
motorun çabuk
çalışmasını
sağlamaktır.
Jikle devresi
karbüratörde
bulunur. Jikle
kelebeği,
karbüratörün
hava giriş
deliği önünde
bulunur.
Yağ filtresi
yağı süzer ve
temizler.
Silindir
içindeki yanmış
gazlar egzost
manifoldu ile
dışarı atılır.
Egzost
susturucusu,
basınçlı olarak
çıkan yanlış
gazların sesini
azaltır. Eğer
aracın
egzostundan
fazla ses
çıkıyorsa
susturucu patlak
olabilir.
Supap ayarı, en
önemli motor
ayarlarından
biridir. Soğuk
ve sıcak ayar
olarak ikiye
ayrılır.
Bir aracı kış
şartlarına
hazırlarken en
önemli
noktalardan biri
hava filtresini
kışlık pozisyona
almak ve
otomatik jikle
kışlık
pozisyonuna
çevirmektir.
Araçta yakıt
ikmali
yapılırken motor
stop edilir.
Ayağımızı gaz
pedalından
çeksek bile
motorun hala
çalışmasını
sağlayan devre
rölanti
devresidir.
Yakıtın içinde
toz-su-pislik
vs. varsa motor
tekleyerek
çalışır.
Yakıt sistemi
ayarlarından
biri rölanti
ayarıdır.
Boğulmuş bir
motoru
çalıştırmak için
gaz pedalına
sonuna kadar
basılarak marş
yapılır.
Motor ısınıca
stop ediyorsa
karbüratöre de
bakılmalıdır.
Araç kulanırken
yakıt tasarrufu
için
hava filtresi
temizlenmeli,
Karbüratör
ayarları
yapılmalı,
Jikle devresi
açık
unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek
olmamalıdır,
Eskimiş bujiler
temizlenmeli,
Lastik hava
basınçları
normal
olmalıdır,
Fren ayarlarının
sıkı olmaması,
Uygun viteste
gidilmesi,
Debriyaj
kaçırması
olmamalıdır,
Saatte 90/100 km
hızın
geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracın fazla
yakıt yaktığını
anlamak için
eksozuna
bakılır. Eğer
egzost rengi
siyahsa fazla
yakıt yakıyor
olabilir.
YAĞLAMA SİSTEMİ
Yağlama
sisteminin
parçaları:
Karter-yağ
pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ
kanallarıdır.
Motorda yağın
bazı görevleri:
Sürtünmeyi
azaltmak,
Aşınmayı
önlemek,
Silindir ve
segmanlar arası
boşluğu doldurup
sızdırmazlığı
sağlamak,
Soğutmaya
yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı
oluşan
pislikleri
temizlemektir.
Karterin önemli
görevlerinden
bazıları:
Motor
bloğunun altını
kapatmak ve yağa
depoluk
etmektir.
Araçta motor
yağı kontrol
edilirken
kontak anahtarı
kapatılır ve 4-5
dakika beklenir.
Yağ ölçümü
yapılırken araç
düz durumda
olmalıdır. Yağ
seviyesi yağ
çubuğuyla
ölçülür, ve
yağın seviyesi
yağ çubuğunun
iki çizgisi
arasında
olmalıdır. Yağ
seviyesi
normalin çok
altında iken
motor
çalıştırılırsa
motor ısınır ve
yanar.
Motor yağı
değiştirilirken
motor sıcak
olmalıdır.
Motorlarda
genellikle 20-50
W numara motor
yağı kullanılır.
Motorun yağı
karterin
altındaki tapa
açılarak
boşaltılır. Yeni
motoryağı ise
süpap muhafaza
kapağı
üzerindeki
kapaktan
doldurulur.
Motor yağı ve
yağ filtresi
belli km'lerde
mutlaka
değiştirilmelidir.
Motorda yağ
basıncı yoksa,
yağ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası
arızalı,
ya da yağ müşiri
arızalı
olabilir.
Motorun yağ
eksiltmesinin
sebeplerinden
bazıları:
Karter contasnın
yırtılması,
sekman ya da
silindirlerin
aşınması,
karterin delik
olması,
tapadan yağ
sızdırmasıdır.
Yağ yakan
motorun
eksoztundan mavi
duman çıkar.
Marşa basılıp
motor
çalıştırıldığında
yağ lambasının
sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı
sürece
yağlamanın olup
olmadığı motor
yağ
göstergesinden
takip
edilebilir.
Motor çalışırken
yağ
göstergesinde
anormallik
görülürse motor
hemen
durdurulur.
SOĞUTMA SİSTEMİ
Su ile soğutma
sisteminin bazı
parçaları:
Radyatör,
Vantilatör,
Devir daim
pompası,
Termostat,
Hararet (ısı)
gösterici,
Hararet (ısı)
müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.
Radyatör,
soğutma suyuna
depoluk eder.
radyatörün
altında su
boşaltma musluğu
vardır.
Termostat
silindir kapağı
su çıkışındadır.
Motorun
sıcaklığını
çalışma
sıcaklığında
sabit tutar.
Devir daim
pompası
vantilatör
kayışından
hareket alır.
Radyatördeki
soğuk suyu su
kanallarına
yollar.
Hava soğutmalı
motoru, su
soğutmalı
motordan ayıran
bir diğer
özellik hava
soğutmalı
motorda radyatör
ve su pompasının
olmamasıdır.
Vantilatör
kayışı V
şeklindedir.
Kayış gerginliği
1-1,5 cm
civarında
olmalıdır.
Vantilatör
kayışı
hareketini krank
mili kasnağından
alır ve
vantilatör
kayışı devir
daim pompası ve
alternatörü
(şarj
dinamosunu)
çalıştırır.
vantilatör
kayışı koparsa
motor hararet
yapar.
Soğutma
sisteminde su
azalıyorsa
silindir kapak
contası arızalı
veya radyatör
delik,
radyatör kapağı
bozuk,
radyatör hortum
ve kelepçeleri
arızalı veya
delik,
kalorifer
hortumları delik
veya
termostat
arızalı
olabilir.
Motorun hararet
yapmasının
nedenleri:
->Radyatör
peteklerinin
tıkanması,
->radyatörde
suyun azalması,
->vantilatör
kayışının gevşek
veya kopuk
olması,
->termostatın
arızalı olması,
->motor yağının
azalması,
->motor soğutma
suyu
kanallarının
tıkalı olması,
->uygun vites ve
hızda
gidilmemesi,
->otomatik fanın
arızalı
olmasıdır
Radyatöre
konacak suyun
seviyesi
peteklerin
üzerinde
olmalıdır.
Çok sıcak motora
rölantide
çalışırken ılık
ve kireçsiz su
konur.
Motor bloğundaki
su kanalları
pastan ya da
kireçten
tıkanmış ise
motor fazla
ısınır.
Radyatöre
konacak suyun
içilecek
temizlikte ve
temiz su olması
gerekir.
Su olduğu halde
motor fazla
ısınıyorsa,
termostat
arızalıdır.
Donmayı önlemek
için radyatöre
antifriz ilave
edilir.
Termostatı
sökülmüş motor,
gereğinden soğuk
çalışır
aşınmalar artar
ve verim düşer.
Motorun çok
sıcak
çalıştırılması
motoru çekişten
düşürür.
Motor çok
sıcakken
radyatöre soğuk
su konursa
silindir kapağı
ve blok
çatlayabilir.
Çok sıcak bir
motorda radyatör
kapağı ıslak bir
bezle tutulup
hafifçe
gevşetilir ve
buhar tamamen
atılınca
radyatör kapağı
açılır.
Araçta ısı
(hararet)
göstergesi
çalışmıyorsa ısı
müşiri arızalı
olabilir.
Motor,
çalıştıktan
sonra çalışma
sıcaklığına
gelmiyorsa
kalorifer
hortumlarında
kaçak olabilir.
Motor ısısının
aniden
yükselmesinin
sebebi kayış
kopması
olabilir.
MARŞ SİSTEMİ
Marş sistemi
motora ilk
hareketi verir.
Parçaları:
-akü,
-kontak anahtarı,
-marş motoru,
-volan dişlisidir.
Marşa basıldığında marş
motorunun bediks dişlisi volanın üzerindeki
dişlilerle kavraşır ve volanı döndürür.
Volan da krankı döndürerek,
motora gerekli ilk hareketi verir.
Marş durumunda marş motoru
hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başları gevşek,
akü kutup başları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları arızalı ya da sigortası
atık olabilir.
Motor çalışırken marş yapılırsa
volan dişlidi, marş motoru ve marş dişlisi zarar
görür.
Marşa basıldığında marş motoru
dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde-kutup
başlarında olabilir.
Akü başka bir aküyle takviye
yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+)
kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-)
kutup başlarıyla birleştirilir. Her iki akünün
de voltajı aynı olmalıdır.
Dijital göstergeli araçlarda akü
takviyesi yapılmaz.
Marşa basma süresi 10-15
saniyedir. Fazla basılırsa akü biter.
Marş yapıldığında tık diye bir
ses gelip, marş motoru çalışmıyorsa akü kutup
başları gevşek olabilir.
Vantilatör kayışı hareketini
volant kasnağından alır ve pervaneyi -devirdaim
pompasını- şarj dinamosunu çalıştırır. Kayış
koparsa vantilatör pervanesi - devirdaim pompası
ve şarj dinamosu hareket.
ŞARJ SİSTEMİ
Şarj sistemi, motor
çalışmaya başladığı andan itibaren aracın
elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder.
Şarj sisteminin parçaları:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır.
Alternatör, krank mili
kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik
enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Bazı
araçlarda alternatör değil, şarj dinamosu
bulunur.
Konjektör (regülatör),
alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını
ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden
çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye
gönderir.
Şarj lambası, şarj
sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani
alternatör, konjektör vs. arızasını belirtir.
Bir araç için gerekli elektrik
enerjisini şarj sistemi sağlar.
Akü, motor çalışmazken ışık ve
özel elektrikli alıcılatrı besler.
Vantilatör kayışı çok sıkı ise
alternatör yatakları bozulabilir.
Vantilatör kayışının koptuğu
"ilk olarak" şarj ikaz lambasından anlaşılır.
Motor çalışırken ayağımızı gaz
pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü
zayıflamış olabilir.
Motor çalıştığı halde şarj ikaz
lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek
olabilir ya da alternatör kablo bağlantıları
gevşek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir.
Aracın durdurulup kontağın
hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:
- Şarj ikaz lambasının yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı ya da ses gelmesi.
- Yağ lambalarının yanmasıdır.
Konjektör ayarı bozuksa akünün
su kaybı çok olur.
Araçta ampuller sık sık
patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya
konjektör arızalı olabilir.
Marşa basılıp motor çalıştığında
şarj ikaz lambası sönmelidir.
AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ
Aydınlatma sisteminde,
sigortalar, kablolar, farlar, park lambası, sis
lambası, plaka lambası, gösterge lambası, iç
aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma lambası,
gibi lambalar vardır.
İkaz sisteminde,
sinyaller, fren ikaz lambaları, geri vites
lambası, korna bulunur.
Her elektrik elemanı gibi
araçlarda bulunan aydınlatma ve ikaz sistemi
gibi elektrikli devrelerde de:
akü, kablolar, kablo bağlantıları, sigortalar,
açma kapama düğmeleri ya da kolları, ve alıcı
olarak da ampuller bulunmaktadır.
Bu sistemlerin en önemli
arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluğu,
akü bitmesi,
akü kutup başı oksitlenmesi veya akü kutup başı
gevşekliği,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların arızalanmasıdır.
Fren müşiri ikaz sisteminin bir
parçasıdır.
Farlardan bir kısmı ya da
hiçbiriyanmıyorsa, sigortası atık olabilir.
Flaşör arızalanınca
sinyal lambası yanmaz.
Sigortalar atıksa bunun yerine
aynı amperde sigorta takılır.
Far anahtarı bozuksa farlar
yanmaz.
Isı göstergesi çalışmıyorsa, ısı
göstergesi müşiri arızalı olabilir.
Aracın fren lambaları
yanmıyorsa, fren müşiri arızalı olabilir.
Fren lambalarından biri
yanmıyorsa, yanmayan lambanın ampulu yanmış
olabilir.
Farların bakımı yapılırken, far
ayarı yapılır.
Farlardan biri sönük yanıyorsa
far kablo bağlantısı gevşemiş veya paslanmış
olabilir.
Sigortanın görevi, kısa devre
olduğunda sistemi korumaktır.
GÜÇ
AKTARMA ORGANLARI
Güç aktarma organları
sırasıyla:
Debriyaj, vites kutusu, şaft,
diferansiyel, akslar, tekerleklerdir.
Difarensiyelin görevi,
gücü arttırmak, kendine gelen hareketi 90 derece
kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek,
virajlarda içteki tekerleği az, dıştakini fazla
döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin
etmektir.
Kavrama (debriyaj)
motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek
vites değiştirme olanağı sağlayan aktarma
organıdır.
Akslar, diferansiyelin
hareketini tekerleklere iletirler.
Vites kutusu, aracın hızını ve
gücünü ayarlar.
Araç hareket halindeyken
ayağımız debriyaj pedalı üzerinde devamlı
durursa debriyaj balatası aşınır.
Aracın ilk çalışması esnasında
bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj
pedalına sonuna kadar basmanın faydası vardır.
Debriyaj balatası yağlanırsa
debriyaj kaçırır. Debriyaj teli koparsa araç
vitese geçmez.
Vites değiştirirken debriyaj
pedalına basılır.
Araç geri vitese takılmak
istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından
ayak çekilip yeniden basılır.
Aktarma organlarında yağ olarak,
dişli yağı kullanılır.
Vites değiştirirken ses
geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır.
Ani ve sert duruş kalkış yapmak
debriyaj balatasını sıyırabilir.
Vites kutusu bakımı yapılırken
yağa ve yağ kaçağına dikkat edilir.
LASTİKLER
Lastiklerin yeri, her altı ayda
bir ya da her 10.000 km'de yer değiştirilerek
aşınmalar denklenmelidir.
Lastiklerdeki ağırlık dengesinin
bozukluğu demek olan balans oluşursa araçta
titreşim oluşur. Bu titreşimler en çok
direksiyon simidinde hissedilir.
Lastik değiştirilirken kriko
takılınca el freni çekili olmalıdır.
Lastiklere normalden az hava
basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan
aşınırlar ve araç titrer. Aracın lastikleri
araca binileceği zaman kontrol edilir.
Dubleks lastik iç lastiği
olmayan lastiktir.
Karlı havalarda zincir çekici
tekerlerin ikisine de takılır.
Isınmadan dolayı lastik hava
basıncı artmışsa hiçbirşey yapılamaz.
Latiklerin üzerindeki rakamlar
lastik ebatlerını belirtir.
Bir tekere dubleks, diğer tekere
şamyelli lastik takılırsa araç bir tarafa çeker.
Bijonların temizliği kuru bezle
yapılır.
FRENLER
Araçta el freni duran
aracı sabitlemek için kullanılır. El freni
kopmuş ise el freni tutmaz. El freni çekili
durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar
ısınır ve fren tutmaz.
Araç üzerinde 3 tip fren
bulunur:
-Motor freni (kompresyon freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren sisteminin bazı
parçaları şunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri
Havalı frenli bir araçta
üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör
bulunur.
ABS frenin avantajları,
frenlerken direksiyon hakimiyetini bozmaması ve
fren mesafesini kısaltmasıdır.
Fren yapılmasına rağmen
aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliği yok
veya azalmış hatta fren ayarları gecşek
olabilir. Fren sistemine yağ sızmış olabilir.
Fren sisteminde kaçak olabilir.
Soğuk havalarda el freni çekil
durumda bırakılırsa fren balataları donarak
yapışır.
Fren sisteminde hidrolik
azalmışsa hidrolik yağı ile takviye edilir.
Ayak frenine basıldığında ön ve
arka tekerlekler birlikte durur.
Araç çalışıyor fakat hareket
ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.
Aracın kampanaları aşırı
ısınmışsa fren ayarları bozuk olabilir.
Ön lastiklerin biri yeni biri
eskiyse frenlerken araç bir tarafa çeker.
Westinghouse tipi frenli bir
arabada hareket halinde iken motor stop
ettirilirse asla fren tutmaz.
Hava frenli araçta hava basınç
göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduğu
yerden kaldırılamaz.
ÖN DÜZEN
SİSTEMİ
Ön düzen sistemi, aracın
dönüşünü sağlar. Direksiyon simidi, direksiyon
mili, sonsuz dişli, sektör dişli, rot, eğri rot,
kısa rot, rotbaşı bu sistemin bazı parçalarıdır.
Direksiyon kutusu yağı
kontrol edilmelidir. Araçta çekme, gezme vs.
varsa servise gidilmelidir. Kamber/ Kaster/
King-pim/ rot ve direksiyon kutusu ayarları gibi
ayarları vardır. Ayarsızlık ve dişlilerin
aşınması, direksiyon boşluğu artırır.
Ayrıca rot başlarının aşınması
ile direksiyon kutusu arızaları da direksiyon
boşluğunu artırır.
Ön düzen ayarları bozuksa ön
lastikler içten ve dıştan aşınır.
Direksiyon zor dönüyorsa lastik
hava basıncı normalden azdır.
SÜSPANSİYON
SİSTEMİ
Süspansiyon sistemi, araç
tekerlerinin aracın şasi ve gövdesiyle
birleştirildiği sistemdir. Yaylar (helezon yay),
yaprak yaylar (makaslar) ve amortisörlerden
oluşur.
Helezon yaylar otomobil türü
araçlarda makaslar ise genellikle ağır
hizmet araçlarında kullanılır.
Yaylar, yoldan gelen
darbe titreşimleri üzerine alır. Yayların
salınımını amortisör kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük bakımda motorun
yağına, suyuna, fren hidroliğine, yakıtına,
lastik hava basınçlarına, ışık ve ikaz
sistemlerine bakılır.
Haftalık bakımda
vantilatör kayışı gerginliği, akü bakımı
yapılır.
Akü bakımı yaparken akü dış
yüzeylerinin ve kutup başlarındaki oksitlerin
sodalı su ve sıcak su ile temizlenmesine,
plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave
edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık
tutulmasına, kışın akü donmasın diye akü tam
şarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla
akü takviyesi yapılmaz.
Akü kendiliğinden boşanıyorsa
akünün üst kısmında pislik birikmiştir.
Kısa devreden dolayı yangın
olursa akü kutup başları çıkarılır.
Akü 2 kutp başı arasında her iki
kutup başına değen bir madeni parça konsa akü
kısa devre olup patlar.
Yağlı tip hava filtresinin
bakımı yapılırken sökülen parçalar gaz yağı ile
temizlenir.
Yeni bir araçta 0-2000 km arası
ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi
çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir.
Rodaj süresince aşırı sürat yapılmaz, ani duruş
kalkış yapılmaz, motor tam güç konumunda
çalıştırılmaz, uzun süre sabit hızda gidilmez.
DİZEL MOTORA AİT BAZI BİLGİLER
Dizel motorlarda
silindire sadec hava doldurulur ve yanma
sıkıştırılmış havanın üzerine enjektörden yakıt
püskürtülmesiyle sağlanır.
Dizel motorların yakıt
sisteminde günlük yaplacak işlerden biri
mazot-su ayırıcısı veya filtre ya da yakıt
deposundan yakıt sisteminin suyunun alınmasıdır.
Dizel motorlarda yanma
enjektörden yakıt püskürtmekle olur.
Enjektörler kendilerine enjeksyon pompasından
gelen mazotu silindirlerdeki sıkıştırılmış
havanın içine püskürterek yanmayı sağlarlar.
Enjeksyon pompası, besleme
pompası ile depodan gelen yakıtı basınçlı olarak
enjektörlere yollar.
Dizel motorun çalışmamasının bir
nedeni, hava yapmış olmasıdır. Hava yapmanın
nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve rekorların gevşemesi,
-yakıt borularının sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya değişmesidir.
Dizel motorlarda egzost
dumanı siyah çıkıyorsa yakıt pompasına,
enjektöre ve hava filtresine bakılır. Ayrıca
dizel motorlarda marş yapıldığında marş motoru
dönüyor ancak motor çalışmıyorsa yakıt filtresi
de takılı olabilir.
Özellikle soğuk havalarda
dizel motoru kolay çalıştırabilmek için
kızdırma bujileri kulanılır.